δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes <p>Το περιοδικό <em>δοκιμές</em> ξεκίνησε την έκδοσή του το 1994, πλαισιώνοντας ένα άτυπο διαρκές σεμινάριο υποψηφίων διδακτόρων στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου . Η πρώτη περίοδος (Έκδοση Μεταπτυχιακών Φοιτητών, 1994-1999) απέδωσε οκτώ τεύχη και ογδόντα δημοσιεύσεις σε 1670 σελίδες. Από το 2001, το περιοδικό πήρε τη μορφή <em>Επιθεώρησης Κοινωνικών Σπουδών</em>, όπου δημοσιεύονται, έπειτα από ανώνυμη κρίση, πρωτότυπες μελέτες αλλά και εργασίες αφιερωμένες σε θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα των Κοινωνικών Επιστημών.</p> <p>Από το τεύχος 19-20 (2016) οι <em>δοκιμές</em> σταμάτησαν την έντυπη έκδοσή τους. Από τότε έχουν τη μορφή ηλεκτρονικού <strong>περιοδικού ανοιχτής πρόσβασης,</strong> που φιλοξενείται στον διαδικτυακό τόπο <strong><em>Panteion University Open Journals</em>.</strong></p> <p> </p> en-US Wed, 14 Dec 2022 13:02:17 +0200 OJS 3.3.0.10 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Μικρές ιστορίες από την ιστορία του Πανεπιστημίου. Μάνατζερ στα πανεπιστήμια; https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/299 <p>Το κείμενο επισκέπτεται ένα μάλλον παραμελημένο έργο του Άγγλου ιστορικού E. P. Thompson. Πρόκειται για το Warwick Ltd - Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης: η Βιομηχανία, το Μάνατζμεντ και τα Πανεπιστήμια, το οποίο έγραψε ο Thompson σε συνεργασία με κάποιους συναδέλφους και φοιτητές, και δημοσιεύτηκε το 1970. Εάν στη συνάφεια της δημοσίευσής του, το Warwick Ltd αποτέλεσε αφορμή για μια σειρά κριτικών αναλύσεων που μιλούσαν γενικόλογα για την διείσδυση του καπιταλισμού στα πανεπιστήμια, η επανέκδοσή του το 2014 υπηρέτησε την κριτική ενός νέου μοντέλου διοίκησης, το οποίο χρησιμοποιούνταν στον ιδιωτικό τομέα, τις επιχειρήσεις, και εισήχθη στα πανεπιστήμια τη δεκαετία του 1980. Το Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ (New <br />Public Management) αποστρέφεται την παράδοση, ενδιαφέρεται για τον διαρκή, στρατηγικό και ορθολογικό, επανασχεδιασμό του πανεπιστημίου, απαιτεί σαφήνεια στη στοχοθεσία του και προσεγγίζει την αξία του με όρους επιδόσεων – αντικειμενικών, συγκρίσιμων και μετρήσιμων αποτελεσμάτων. Παρότι ο ρομαντισμός συγκινεί και εμπνέει τον «αντισυμβατικό» μαρξιστή και <br />ιστορικό, η κριτική του στο πανεπιστήμιο-εταιρία περιορισμένης ευθύνης, δύσκολα θα μπορούσε να εξηγηθεί ως συνάδουσα με μια εξιδανικευμένη εικόνα του πανεπιστημίου, τη σύγκρισή του με ένα παρελθόν το οποίο ουδέποτε υπήρξε παρόν. Εξίσου δύσκολα η κριτική του E. P. Thompson στο μάνατζμεντ του πανεπιστημίου θα μπορούσε να εξηγηθεί ως προάσπιση ιδιοτελών και συντεχνιακών, επαγγελματικών συμφερόντων.</p> Ελένη Ανδριάκαινα Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/299 Wed, 14 Dec 2022 00:00:00 +0200 Πεδίο, έξη και αθλητικές πρακτικές: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/305 <p>Μέχρι την εμφάνιση της «Κριτικής Θεωρίας του Αθλητισμού» στα μέσα τις δεκαετίας του 1960, ένα ρεύμα το οποίο παρ’ όλες τις κριτικές που δέχθηκε σημάδεψε ανεξίτηλα το επιστημονικό πεδίο, στις αναλύσεις του αθλητικού φαινομένου δεσπόζουν αφενός μεν θεωρητικές αναλύσεις χωρίς αναφορές σε έρευνες πεδίου και αφετέρου θετικιστικές οπτικές, στους κόλπους<br />των οποίων δημοσιεύονται μελέτες από συγγραφείς που προέρχονται από τη φιλοσοφική και τη λογοτεχνική περιοχή. Στους χώρους αυτούς, παρόλο που προέταξαν διαφορετική οπτική σε σχέση με τις εργασίες του Brohm και της συντακτικής ομάδας των εκδόσεων Partisants και Quel corps?, οι σχετικές προβληματικές δεν θα υιοθετηθούν, ούτε θα καθιερωθούν ιδιαίτερα αναλυτικά σχήματα στη γαλλική επιστημονική κοινότητα.</p> Διαμαντής Μαστρογιαννάκης Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/305 Wed, 18 Jan 2023 00:00:00 +0200 Η τεχνική της ταξικής συναίνεσης: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/306 <p>Οι δύο κεντρικοί άξονες της θεωρητικής παρέμβασης του Sennett, όπως αυτή αποτυπώνεται στον Τεχνίτη, είναι, αφενός, η ανάδειξη της φθοροποιού επενέργειας των μετασχηματισμών που επιφέρουν η ελαστικοποίηση της εργασίας, η φθορά της αίσθησης του προορισμού που διείπε ιστορικά τα υποκείμενα [Sennett 2011, 218] και οι αυξημένες απαιτήσεις για ευέλικτους εργαζομένους –οι οποίοι, ως εκ τούτου, έχουν πλέον απολέσει την δυνατότητα να καλλιεργούν αποτελεσματικά τις δεξιότητές τους– εντός του συγκειμένου που ο ίδιος προσδιορίζει με τον όρο νέος καπιταλισμός&nbsp; και, αφετέρου, ο προβληματισμός για τις πιθανές συνέπειες της παραγωγής νέων τεχνολογιών –με εμβληματικότερο παράδειγμα την ανάπτυξη της ατομικής βόμβας στο Los Alamos των ΗΠΑ κατά την διάρκεια του Β΄ ΠΠ–, οι οποίες συμπυκνώνονται συμβολικά στην μυθολογική μορφή της Πανδώρας.</p> Βασίλης Μητάνης Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/306 Wed, 18 Jan 2023 00:00:00 +0200 Η κλιματική αλλαγή και οι αρνητές της: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/311 <p>Μετά από δεκαετίες προειδοποιήσεων, η κλιματική αλλαγή είναι πλέον ζήτημα μη παρακάμψιμο. Ακαδημαϊκές αναλύσεις, ιδεολογικές διακηρύξεις, μακρές και επίπονες διακρατικές διαπραγματεύσεις τεκμηριώνουν την αυξανόμενη συνειδητοποίηση ότι ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας της κλιματικής κρίσης. Εν όψει θερμοκρασιών που ανεβαίνουν και ασφυκτικών προθεσμιών για την ανάληψη αποφασιστικής δράσης, η αδυναμία των κοινωνιών να αντιδράσουν μοιάζει όλο και πιο πολύ με αίνιγμα, το οποίο ο περιώνυμος «ιστορικός του μέλλοντος» θα κληθεί να επιλύσει.<br>Για τους ιστορικούς, όμως, το μέλλον φαίνεται πως δεν έχει φτάσει ακόμα: σε αντίθεση με τις Φυσικές και τις Κοινωνικές Επιστήμες, η Ιστορία απέχει από την συζήτηση. Με εξαίρεση κάποιες μακρο-ιστορικές μελέτες περιβαλλοντικών ιστορικών για την επίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο φυσικό περιβάλλον, όπως και πονήματα για τους αμφισβητίες της κλιματικής αλλαγής και το διεθνές περιβαλλοντικό κίνημα, η ιστορική γνώση για τις πολυσχιδείς ερμηνείες του φαινομένου και τις απορρέουσες πολιτικές για την αντιμετώπισή του παραμένει ισχνή.</p> Ιάσωνας Ζαρίκος Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/311 Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0200 «Γιατί είν’ η χάση των κλεφτών » https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/298 <table> <tbody> <tr> <td width="40">&nbsp;</td> </tr> </tbody> </table> <p>Το άρθρο πραγματεύεται ένα αιματηρό επεισόδιο που έλαβε χώρα στα Κράβαρα (ορεινή Ναυπακτία) τον Απρίλιο του 1870, λίγες μέρες μετά την σφαγή των ξένων περιηγητών στο Δήλεσι. Πρόκειται για την εξόντωση της ληστρικής συμμορίας του Κωνσταντέλλου Παπατράμπα στην Αράχοβα Ναυ- πακτίας, από τους αδερφούς Σισμάνη, μέλη μιας ιστορικής οικογένειας του χωριού, επιφανούς σε όλη την επαρχία. Από την ίδια περιοχή και συγκεκριμένα από την Ζηλίστα (σημερινή Κυδωνιά) καταγόταν και ο λήσταρχος Κωνσταντέλλος. Οι δύο άλλοι ληστές Σπαθιάς και Θανασούλας κατάγονταν από την γειτονική Ευρυτανία, μια κατεξοχήν ορεινή και παραμεθόρια επαρχία κατά την περίοδο αυτή.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> Γιάννης Αγγελάκης Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/298 Wed, 14 Dec 2022 00:00:00 +0200 Το περιοδικό Οικονομική Επιθεώρησις https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/302 <p>Στο περιοδικό Οικονομική Επιθεώρησις του Αριστείδη Οικονόμου εντοπίζεται το δεσπόζον αίτημα του εκσυγχρονισμού και της προόδου του κράτους μέσα από την υιοθέτηση δυτικών πρακτικών. Στους κόλπους του περιοδικού, αυτό εννοείται μέσα από μια εντελώς ιδιαίτερη οπτική, την επιστημονική και θεωρητική προσέγγιση των επίκαιρων προβλημάτων, στο πλαίσιο πάντα των εγχώριων ιδιαιτεροτήτων. Το ιδεολογικό πλαίσιο που ορίζει ο πολιτικός φιλελευθερισμός και η κλασική πολιτική οικονομία θα αποτελέσουν την πλατφόρμα του περιοδικού, στην οποία, όμως, σε όλη τη διαδρομή του εντύπου θα <br>προσαρμόζεται και θα εμπνέεται από τις ελληνικές ιδιομορφίες.</p> Δήμητρα Γιαρδόγλου Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/302 Mon, 09 Jan 2023 00:00:00 +0200 Ο Αθανάσιος Διάκος ως νέος Λεωνίδας: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/310 <p>Η αναφορά στα προεπαναστατικά κείμενα στους «ήρωες της αρχαιότητας», όπως και η σύνδεση μορφών του Αγώνα με ορισμένους εξ αυτών στα χρόνια της επανάστασης και μεταεπαναστατικά, είναι κοινός τόπος: οι Μανιάτες της «Δυτικής και Ανατολικής της Σπάρτης Λεγεώνας» στα Ορλωφικά, ο «Ιερός λόχος» στο Ιάσιο, ο Κατσώνης ως Θεμιστοκλής, ο Καραϊσκάκης ως Αχιλλέας της Ρωμιοσύνης. Όταν όμως η Τοπογραφία «συνωμοτεί» με την Ιστοριογραφία, την Λογοτεχνία και την Λαϊκή παράδοση, όπως στην περίπτωση του Διάκου και του Λεωνίδα, η σύνδεση αυτή υπερβαίνει τις λεκτικές αναλογίες: όπως ένας σπαρτιάτης βασιλιάς θυσιάστηκε για την Ελλάδα (αφού θυσίασε στους θεούς), έτσι ένας διάκος από την Δωρίδα θυσιάστηκε (αφού προσευχήθηκε) για<br>«την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία», αμυνόμενοι και οι δύο σε ένα στενό που σχεδόν κανείς δεν εμπόδισε κανέναν (από τους Πέρσες μέχρι την Βέρμαχτ) να το διαβεί, κάτω από το βλέμμα του γενάρχη των Δωριέων (Ηρακλής) που έγινε ολοκαύτωμα στη κορυφή του διπλανού βουνού. Η συσχέτιση του Διάκου με τον Λεωνίδα δεν πραγματοποιείται σε επίπεδο μορφών, αλλά σε επίπεδο συμβολισμών. Το ίδιο εξ άλλου επίπεδο επέλεξε και το ελληνικό κράτος επιλέγοντας να συνεορτάσει τα 200 χρόνια από την έναρξη της Επανάστασης με τα 2500 χρόνια από τις Θερμοπύλες, την Σαλαμίνα και τις Πλαταιές και όχι με την Μάχη του Μαραθώνα.</p> Γεώργιος A. Ζάχος Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/310 Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0200 Ο «μακρύς» Μάρτης του 1975: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/308 <p>Στις 7 Μαρτίου 1975, διακόσιοι περίπου ιδιοκτήτες ταξί ακινητοποιούν τα οχήματά τους σε μια αλάνα στην περιοχή του Αλίμου. Πρόκειται για την απαρχή της πιο βίαιης απεργίας στην πρώιμη μεταπολίτευση. Στο άρθρο αυτό παρουσιάζονται τα κομβικά σημεία και τα βασικά χαρακτηριστικά της κινητοποίησης, που έλαβε χώρα στην Αθήνα μεταξύ 7ης Μαρτίου και 15ης Απριλίου του 1975. Οι πρωταγωνιστές της απεργίας αυτής θα συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70, συμβάλλοντας στη δημιουργία του σημερινού συνδικαλιστικού φορέα των ιδιοκτητών ταξί, του Σ.Α.Τ.Α. (Συνδικάτο Αυτοκινητιστών Ταξί Αττικής), το 1984. Ο Μάρτιος αποκαλείται «μακρύς» όχι μόνο γιατί η κινητοποίηση είχε διάρκεια πάνω από<br>τριάντα μέρες, αλλά και γιατί όσα συνέβησαν τον Μάρτιο του 1975 προσδιόρισαν σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο, τον χαρακτήρα και το ύφος του συνδικαλισμού στον χώρο των ιδιοκτητών ταξί κατά τη Μεταπολίτευση και αποτέλεσαν ριζική τομή με το παρελθόν.</p> Σπύρος Θεριανός Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/308 Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0200 Οι εν Ελλάδι «σαινσιμονικοί κύκλοι»: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/304 <p>Στην εργασία αυτή διερευνμάται η διάχυση των σαινσιμονικών ιδεών στους κύκλους των Ελλήνων λογίων κατά την περίοδο της οθωνικής απολυταρχίας. Πιο συγκεκριμένα, μέσα από τη μελέτη του έργου των αδελφών Σούτσων αλλά και μιας σειράς άρθρων του Φραγκίσκου Πυλαρινού με τίτλο «Πολιτικά Μαθήματα», που φιλοξενούνται στην εφημερίδα Ήλιος του Παναγιώτη Σούτσου, ακολουθούμε τα ίχνη που άφησε το σαινσιμονικό κίνημα στην ελληνική ιστορία των ιδεών. Παράλληλα, εστιάζουμε στην πρόσληψη των ιδεών του σαινσιμονισμού και την προσαρμογή τους στα ελληνικά διανοητικά περιβάλλοντα.</p> <p>&nbsp;</p> Μυρτώ Λάμπρου Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/304 Wed, 11 Jan 2023 00:00:00 +0200 Το «Υπόμνημα» του Τόμας Γκόρντον: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/309 <p>Ο ιστορικός χρόνος είναι ένας στρόβιλος, κάτω από την σκόνη του οποίου του καταβυθίζονται άνθρωποι και συμβάντα. Μία τέτοια περίπτωση είναι και αυτή του Τόμας Γκόρντον (Thomas Gordon), ενός εκ των εκατοντάδων πολιτών του κόσμου που συνέβαλαν στην θεμελίωση του Ελληνικού Κράτους. Περισσότερο γνωστός από την Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης και το σύντομο διάστημα κατά το οποίο ήταν επίτροπος του Αγγλικού Δανείου, ο Γκόρντον είναι ένας από τους πρώτους Βρετανούς που θα έλθουν στην Ελλάδα λίγους μήνες μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης. Η σχέση Φιλελληνισμού με την Ελληνική επανάσταση αποτελεί μια σημαντική ψηφίδα του ερωτήματος της διεθνικής διάστασης της δεύτερης. Η εξέταση της σχέσης αυτής, ωστόσο, δυσχεραίνεται από μια μεθοδολογική μέγγενη, που ο ίδιος ο όρος θέτει στο φαινόμενο. Η στοίχιση των ετερόκλητων<br>λόγων που αρθρώνονται στο διεθνές συγκείμενο κάτω από τον περιοριστικό ενικό του Φιλελληνισμού, με μόνη ενοποιητική ουσία την κάθε άλλο παρά κοινώς εννοούμενη στήριξη για τον αγώνα των Ελλήνων, δημιουργεί έναν όρο πρωτίστως περιγραφικό παρά αναλυτικό. Ιδιαίτερα κατά την πρώιμη επαναστατική περίοδο, όπου η δράση τους κάθε άλλο παρά προϊόν οργανωμένης<br>παρέμβασης είναι, η σωματοποίηση των ετερόκλητων λόγων σε ένα ενιαίο αφήγημα παραβλέπει εθνικές, ταξικές και πολιτικές αναφορές, ενώ συχνά συνδυάζεται με μια, ρητή ή υπόρρητη, ηθικοποίηση της δράσης τους. Ως εκ τούτου, η εξέταση των εκάστοτε φιλελλήνων τείνει να είναι προϊδεασμένη από τις απόψεις μας για το τι σήμαινε και που στόχευε ο Φιλελληνισμός εν τω συνόλω. Φέρουμε προ του εκάστοτε τεκμηρίου μια δεδομένη αντίληψη περί του τι εστί και πως αποτυπώνεται ο Οριενταλισμός, αναζητούμε εναγωνίως να εντοπίσουμε τις κλασικιστικές προκείμενες που κινητοποιούν τους ανθρώπους αυτούς, είμαστε βέβαιοι για την πίστη των Φιλελλήνων στην ηθική υπεροχή των Ελλήνων έναντι των Οθωμανών και ούτω καθ’ εξής.</p> Ανδρέας Τζαναβάρης Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/309 Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0200 Αθλητισμός και πολιτικές ταυτότητες: https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/303 <p>Στην εργασία αυτή διερευνάται η συγκρότηση και η οργάνωση του Εργατικού Αθλητισμού στο Βόλο κατά τον Μεσοπόλεμο, όπως και η ανάπτυξη ποικίλων δραστηριοτήτων και δημόσιων παρεμβάσεων των εργατικών αθλητικών σωματείων. Ο όρος «εργατικός αθλητισμός» καθιερώνεται από το κομμουνιστικό κίνημα του Μεσοπολέμου, οπότε και αναδεικνύεται ως προνομιακό πεδίο πο λιτικής παρέμβασης και οργανωτικής ανάπτυξης. Η έρευνά μας παρακολουθεί μια σειρά γεγονότων που έλαβαν χώρα στον Βόλο το 1930, στο πλαίσιο μιας ποδοσφαιρικής συνάντησης μεταξύ εργατικών αθλητικών σωματείων, μελών της Ομοσπονδίας Εργατοαγροτικού Αθλητισμού (ΟΕΑ), τμήμα της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας<br>(ΟΚΝΕ).&nbsp;</p> Μανόλης Χουμεριανός, Θανάσης Τσούμας Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/303 Wed, 11 Jan 2023 00:00:00 +0200 Σημειώματα https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/313 <p>Κριτικές βιβλίων και δοκιμίων.</p> Ιάσωνας Ζαρίκος, Μιμήνα Πατεράκη, Ελένη Ανδριάκαινα Copyright (c) 2022 δοκιμές, Επιθεώρηση Κοινωνικών Σπουδών // dokimes, Review of Social Studies https://ojs.panteion.gr/index.php/dokimes/article/view/313 Fri, 27 Jan 2023 00:00:00 +0200